شیعه نیوز | با افزایش آرایش نظامی آمریکا در منطقه و هشدارهای صریح دونالد ترامپ، نشانهها از نزدیک شدن سناریوی یک حمله نظامی محدود علیه ایران حکایت دارد. با این حال بسیاری از تحلیلگران هشدار میدهند تجربههای پیشین نشان داده چنین حملاتی لزوماً محدود نمیمانند و میتوانند به سرعت به یک درگیری گسترده تبدیل شوند.
به گزارش «شیعه نیوز»، در حالی که مذاکرات هستهای میان ایران و آمریکا وارد مرحلهای حساس شده، اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره احتمال اقدام نظامی، بار دیگر سناریوی جنگ را پررنگ کرده است. رئیسجمهور آمریکا در نخستین نشست «شورای صلح» هشدار داد اگر تهران از توافق هستهای خودداری کند، «اتفاقات ناگواری» رخ خواهد داد و نتیجه این روند احتمالاً ظرف ده روز آینده مشخص میشود؛ ضربالاجلی که از نگاه بسیاری، بیش از آنکه دیپلماتیک باشد، رنگ و بوی فشار نظامی دارد.
ترامپ بهصراحت اعلام کرده که گزینه «حمله محدود» علیه ایران را در صورت شکست مذاکرات بررسی میکند. همزمان، تحرکات نظامی آمریکا در منطقه نیز بر گمانهزنیها افزوده است. ورود ناو هواپیمابر جرالد فورد به مدیترانه، استقرار ناو آبراهام لینکلن، ناوشکنهای موشکانداز و افزایش پروازهای شناسایی، نشان میدهد واشینگتن در حال ایجاد اهرم فشار عملی در کنار فشار سیاسی است. گزارش پی بیاس حاکی از این است که «شمار شناورهای آمریکایی در منطقه به ۱۴ فروند رسیده؛ سطحی از آرایش نظامی که که از ناوگان ۱۱ فروندی مستقر در دریای کارائیب نیز فراتر رفته است.»
با این حال، پرسش اصلی اینجاست که آیا «حمله محدود» اساساً میتواند محدود باقی بماند؟ آسوشیتدپرس هشدار داده چنین اقدامی ممکن است به سرعت به جنگی تمامعیار تبدیل شود. تجربه تقابلهای پیشین در خاورمیانه نشان داده که محاسبات اولیه اغلب با واکنشهای پیشبینینشده بازیگران منطقهای تغییر میکند. تهران چندی پیش به آمریکا هشدار داد حمله به ایران، بر خلاف گذشته، به این کشور محدود نمیشود و جنگی منطقهای درخواهد گرفت.
از منظر روابط بینالملل، گزینه «حمله محدود» معمولاً در چارچوب راهبرد «دیپلماسی اجبار» تعریف میشود؛ یعنی استفاده از تهدید یا اقدام نظامی کنترلشده برای وادار کردن طرف مقابل به امتیازدهی. هدف چنین حملاتی نه جنگ، بلکه تغییر محاسبات طرف مقابل است. اما مشکل این راهبرد، چنانکه ولی نصر، مشاور پیشین کاخ سفید، اشاره کرده، در برداشت طرف هدف نهفته است. اگر ایران به این نتیجه برسد که خویشتنداری در گذشته فقط فشارها را افزایش داده، ممکن است این بار تصمیم بگیرد هزینه اقدام نظامی را برای آمریکا بالا ببرد؛ تصمیمی که عملاً منطق «محدود بودن» حمله را از بین میبرد.
در واقع، خطر اصلی نه در آغاز حمله، بلکه در چرخه واکنشها است. تحلیلگران آمریکایی هشدار میدهند حملهای که با هدف فشار سیاسی آغاز شود، میتواند با پاسخهای نامتقارن، درگیری در مسیرهای انرژی، یا فعال شدن بازیگران نیابتی به بحرانی گسترده تبدیل شود. چنین سناریویی بر بازار جهانی انرژی و اقتصاد بینالملل نیز تأثیر دارد.
از سوی دیگر، برخی معتقدند طرح مذاکره با ایران در واقع مسیر هموار کننده جنگ است و هیچ یک از دو طرف به نتیجه بخش بودن مذاکرات امید ندارند.
با این حال آنچه تیم ترامپ درحال بررسی آن است، انواه اشتباهات محاسباتی است که وضعیت را از کنترل ارتش آمریکا خارج کند.